یبوست بارداری؛ علل، علائم و راه‌های تسکین

بازنویسی آموزشی از Cleveland Clinic — Pregnancy Constipation. جایگزین مشاوره پزشک نیست؛ قبل از هر دارو یا مکمل در بارداری با پزشک هماهنگ کنید.

یبوست بارداری چیست؟

یبوست یعنی دفع مدفوع سخت شود. وقتی مواد زائد غذایی بیش از حد در روده بزرگ بمانند، خشک و سفت می شوند. این تجربه برای خیلی ها آشناست، اما در بارداری به خاطر تغییرات هورمونی شایع تر می شود.

از چه ماهی شروع می شود؟

با بالا رفتن هورمون های بارداری ممکن است از ماه اول یا دوم احساس یبوست کنید و تا زایمان ادامه یابد. بیشترین احتمال در سه ماهه سوم است؛ وقتی جنین سنگین تر است و فشار بیشتری روی روده ها می آورد. یبوست می تواند در هر سه سه ماهه رخ دهد و گاهی تا حدود سه ماه بعد از زایمان هم بماند.

علائم

• فقط یک یا دو بار در هفته اجابت مزاج
• زور زدن، نفخ و احساس گاز
• مدفوع تکه تکه، سفت و خشک که دفعش دردناک است

علل یبوست در بارداری

• پروژسترون: روده را شل می کند تا کمتر منقبض شود؛ مواد غذایی بیشتر می ماند، رطوبتش گرفته می شود و دفع سخت تر می شود
• جنین در حال رشد: رحم سنگین تر به رکتوم و روده فشار می آورد
• آهن ویتامین بارداری: می تواند تجزیه غذایی توسط باکتری های روده را سخت تر کند و تجمع ایجاد کند
• سبک زندگی: فیبر کم، آب ناکافی و ورزش کم نقش مهمی دارند

آیا یبوست نشانه بارداری است؟ ممکن است در بارداری یبوست داشته باشید، اما یبوست به تنهایی یعنی باردارید نیست. تست بارداری راه مطمئن تری است و علت های زیادی غیر از بارداری هم برای یبوست وجود دارد.

عوامل خطر: سابقه یبوست قبل از بارداری، اضافه وزن/چاقی، مکمل آهن، فیبر یا آب ناکافی.

عوارض احتمالی: معمولاً عارضه بلندمدت جدی ایجاد نمی کند، اما می تواند به بواسیر، شقاق مقعدی یا تجمع مدفوع منجر شود.

چطور یبوست بارداری را کم کنیم؟

هورمون ها را نمی توانید خاموش کنید، اما این کارها معمولاً کمک می کنند:

۱) فیبر روزانه ۲۵ تا ۳۰ گرم

فیبر مدفوع را نرم تر و دفع را آسان تر می کند: میوه، سبزی، غلات کامل، لوبیا، نخود و عدس. برچسب مواد غذایی را بخوانید و ببینید واقعاً چقدر فیبر می گیرید.

نمونه ها (تقریبی): سیب متوسط حدود ۴ گرم؛ یک پیمانه کلم بروکلی حدود ۳ گرم (بیشتر در ساقه)؛ یک برش نان گندم کامل حدود ۲ گرم؛ یک پیمانه لوبیا سیاه حدود ۱۵ گرم. هدف کلی حدود ۲۵ تا ۳۵ گرم در روز برای پیشگیری هم مطرح است. میوه هایی مثل سیب، تمشک، توت فرنگی و انبه؛ سبزی هایی مثل کلم بروکلی، هویج، کنگر فرنگی و چغندر؛ نان و غلات کامل؛ لوبیا و عدس گزینه های خوب اند.

۲) روزی ۸ تا ۱۲ لیوان مایعات

در بارداری به مایع بیشتری نیاز دارید. آب بهترین است؛ شیر کم چرب، اسموتی، چای و آبمیوه های بدون شکر اضافه شده هم می توانند کمک کنند. هشت لیوان حداقل است، نه سقف.

۳) ورزش ملایم ۲۰ تا ۳۰ دقیقه، سه بار در هفته

نشستن زیاد برای روده خوب نیست. با پزشک درباره حرکت های امن صحبت کنید. پیاده روی، شنا، یوگا و ایروبیک سبک گزینه های رایج اند.

۴) بررسی ویتامین بارداری

اگر آهن زیاد برای گوارش تان سنگین است، پزشک ممکن است ویتامین با آهن کمتر پیشنهاد کند.

دارو و ملین در بارداری

اگر تغییر سبک زندگی کافی نبود، پزشک ممکن است نرم کننده مدفوع یا مکمل فیبر تجویز کند. قبل از هر ملین یا مکمل حتماً بپرسید؛ همه در بارداری آزمایش ایمنی/اثربخشی کامل ندارند. درمان های خانگی مثل روغن کرچک یا روغن معدنی را بدون توصیه پزشک مصرف نکنید.

بعضی ملین ها می توانند باعث کم آبی و اختلال الکترولیت شوند؛ نوع و مدت مصرف باید درست باشد.

بعد از زایمان چه می شود؟

با برگشت هورمون ها، معمولاً اجابت مزاج هم به حالت قبل نزدیک می شود. یبوست پس از زایمان هم شایع است—به خاطر دارو/بیهوشی باقی مانده، استرس و تغییر خواب. اگر بهتر نشد، با پزشک صحبت کنید.

این مطلب آموزشی است و جایگزین مراقبت پزشکی در بارداری نیست.